تویوتا بار دیگر دیدگاه متفاوت خود درباره آینده حملونقل را مطرح کرده و این بار با جسارت اعلام کرده است که موتورهای هیدروژنی در دهههای پیشرو جایگزین موتورهای دیزلی خواهند شد. این موضع در شرایطی بیان میشود که اکثر خودروسازان جهانی بهسرعت در حال حرکت به سمت خودروهای تمامبرقی هستند.
شان هنلی، معاون فروش، بازاریابی و عملیات نمایندگیهای تویوتا در استرالیا، در گفتوگویی تأکید کرد که هیدروژن میتواند نقش کلیدی در آینده حملونقل، بهویژه در بخش خودروهای سنگین و تجاری ایفا کند. او با اشاره به این موضوع گفت:
«دیزل به این زودیها از بازار حذف نخواهد شد، اما نهایتاً معتقدم هیدروژن جای آن را خواهد گرفت. در آینده نمیتوان تصور کرد که دیزل همچنان سوخت اصلی باقی بماند.»
خودروی هیدروژنی چیست؟
خودروی هیدروژنی، یا بهطور دقیقتر خودروی پیل سوختی هیدروژنی (Hydrogen Fuel Cell Vehicle)، نوعی وسیله نقلیه است که به جای بنزین یا دیزل، از هیدروژن بهعنوان منبع انرژی استفاده میکند.
- سوخت اصلی، گاز هیدروژن است که درون مخزنهای مخصوص (با فشار بالا، معمولاً 700 bar) ذخیره میشود.
- هیدروژن وارد پیل سوختی شده و در آن با اکسیژن هوا واکنش شیمیایی میدهد.
- حاصل واکنش، برق (برای راهاندازی موتور الکتریکی)، آب و مقدار کمی گرماست.
- موتور الکتریکی این برق را به حرکت چرخها تبدیل میکند.
مزایا
- صفر آلایندگی هنگام رانندگی: تنها خروجی اگزوز آب بخار است.
- سرعت سوختگیری بسیار سریعتر از شارژ یک خودروی برقی.
- قابلیت پیمایش بالاتر و مناسب برای خودروهای سنگین، کامیونها و اتوبوسها.
- عملکرد مطلوب در هوای سرد، برخلاف برخی باتریهای لیتیومی.
چالش اصلی؛ زیرساخت سوختگیری هیدروژن
هرچند تویوتا بیش از ۳۰ سال است روی توسعه فناوری پیل سوختی سرمایهگذاری کرده و یکی از پیشگامان این حوزه به شمار میرود، اما همچنان کمبود زیرساخت، بزرگترین مانع برای فراگیر شدن این فناوری است. هنلی نیز اذعان کرد که موفقیت گذار از دیزل به هیدروژن نیازمند سرمایهگذاری عظیم در ایستگاههای سوختگیری است؛ موضوعی که هنوز در بسیاری از کشورها مورد غفلت قرار گرفته است.
بهعنوان نمونه، شرکت شل در سال گذشته تمام هفت ایستگاه سوخت هیدروژنی خود را در کالیفرنیا تعطیل کرد؛ اقدامی که نشاندهنده کمبود استقبال و سرمایهگذاری در این حوزه بود.
پیشینه و جایگاه هیدروژن در صنعت خودرو
ایده استفاده از هیدروژن بهعنوان سوخت به اوایل قرن نوزدهم بازمیگردد. بااینحال، این فناوری همواره در سایه محبوبیت بنزین و دیزل قرار داشت. تویوتا نخستین خودروی پیل سوختی تولید انبوه خود با نام میرای را در سال ۲۰۱۴ عرضه کرد، اما فروش آن و مدلهای مشابه از سوی شرکتهایی چون هوندا هیچگاه به سطح قابلتوجهی نرسید.
با وجود این، برخی خودروسازان همچنان به هیدروژن امیدوارند. بامو اعلام کرده که قصد دارد از سال ۲۰۲۸ تولید انبوه نسل جدید سیستمهای پیل سوختی خود را آغاز کند.
آیندهای متفاوت برای حملونقل سنگین؟
با وجود اختلافنظرها، تویوتا همچنان مسیر خود را با اطمینان دنبال میکند و باور دارد که با توسعه زیرساخت و سرمایهگذاری صحیح، هیدروژن میتواند نهتنها یک گزینه پاک، بلکه جانشین قطعی موتورهای دیزلی در آینده باشد. این موضعگیری جسورانه بار دیگر نشان میدهد که غول ژاپنی قصد ندارد صرفاً به مسیر خودروهای تمامبرقی محدود بماند و استراتژی چندگانهای را برای آینده صنعت خودرو دنبال میکند.
خودروهای هیدروژنی شاخص در جهان
تویوتا از سال 1992 پیشگام توسعه فناوری پیل سوختی هیدروژنی بوده و با معرفی میرای در سال 2014، مسیر تازهای در این حوزه گشود.
نسل دوم میرای 2024 با برد 650 کیلومتر، طراحی آیرودینامیکتر و امکانات ایمنی پیشرفته، پرچمدار این تلاشها محسوب میشود. تویوتا در سال 2023 نسخه هیدروژنی هایلوکس را معرفی کرد که با استفاده از اجزای میرای، بردی مشابه (650 کیلومتر) ارائه میدهد و فعلاً در مقیاس محدود تولید خواهد شد.
در اروپا، بیامو iX5 هیدروژنی با توان 401 اسببخار و برد 500 کیلومتر، از سال 2024 وارد فاز آزمایش جهانی شد. در همین مسیر، هیوندای نکسو که از 2018 بهعنوان نخستین شاسیبلند هیدروژنی عرضه شد، اکنون با نسخه 2024 و برد چشمگیر 800 کیلومتری بهروزرسانی شده است.
هوندا نیز با معرفی کلاریتی پیل سوختی در سال 2015، قدمی جدی در حملونقل پاک برداشت. تازهترین محصول این برند، CR-V e:FCEV (مدل 2024)، ترکیبی از پیل سوختی هیدروژنی و یک باتری بزرگ قابل شارژ است که حدود 50 کیلومتر برد الکتریکی و مجموعاً 390 کیلومتر برد هیدروژنی ارائه میدهد. این خودرو یکی از پیشرفتهترین کراساوورهای هیبریدی–هیدروژنی جهان به شمار میرود.
