وقتی پشت فرمان مینشینید و خودرو بدون ضربه و تکان آزاردهنده از روی دستاندازها عبور میکند، کمتر کسی به سیستمی فکر میکند که بیصدا در حال انجام یکی از مهمترین وظایف خودرو است؛ سیستم تعلیق. سیستم تعلیق مستقیماً روی حس رانندگی، راحتی سرنشینان داخل کابین و حتی امنیت خودرو اثر میگذارد. در واقع، کیفیت رانندگی هر خودرو تا حد زیادی به نوع سیستم تعلیق آن وابسته است.
میان انواع مختلف سیستمهای تعلیق، سیستم مکفرسون (MacPherson) بهعنوان یکی از رایجترین و پراستفادهترین گزینهها شناخته میشود؛ سیستمی که با وجود ساختار ساده، توانسته تعادلی منطقی بین نرمی، کنترل و هزینه ایجاد کند. در این مقاله بهزبان ساده اما دقیق بررسی میکنیم سیستم تعلیق مکفرسون چیست، چگونه کار میکند، چه مزایا و محدودیتهایی دارد و چرا هنوز هم انتخاب اول بسیاری از خودروسازان است.
سیستم تعلیق مکفرسون چیست؟
سیستم مکفرسون نخستین بار در دههی ۱۹۴۰ میلادی توسط مهندس آمریکایی «اِرل استیل مکفرسون» طراحی شد. هدف او ساخت سیستمی بود که ارزان، سبک و قابلاعتماد باشد و به فضای کمی در قسمت جلوی خودرو نیاز داشته باشد.
در این طرح، چرخهای جلو به کمک فنر و کمکفنر (استرات) به شاسی متصل میشوند؛ بهطوری که استرات علاوهبر جذب ضربه، نقش نگهدارنده چرخ را هم بر عهده دارد. این سادگی باعث شد مکفرسون به یکی از رایجترین سیستمهای تعلیق در خودروهای دارای دیفرانسیل جلو تبدیل شود و امروزه در میلیونها خودرو در سراسر دنیا مورد استفاده قرار گیرد.
اجزای اصلی و فرعی سیستم تعلیق مکفرسون
اجزای اصلی و فرعی سیستم تعلیق مکفرسون به صورت زیر است:
اجزای اصلی سیستم تعلیق مکفرسون
اجزای اصلی سیستم تعلیق مکفرسون را در ادامه برای شما معرفی میکنیم:
1.کمکفنر
کمکفنر در سیستم تعلیق مکفرسون، اصلیترین قطعه محسوب میشود. این قطعه علاوهبر جذب ضربات ناشی از ناهمواریهای جاده، نقش ستون نگهدارنده چرخ را هم ایفا میکند.
کمکفنر با کنترل سرعت فشرده و باز شدن فنر، از نوسان بیشازحد بدنه جلوگیری کرده و باعث میشود لاستیکها تماس مناسبی با سطح جاده داشته باشند. در سیستم مکفرسون، کمکفنر مستقیماً به بدنه خودرو متصل است و تأثیر زیادی بر پایداری، فرمانپذیری و کیفیت سواری دارد.
2. فنر لول
فنر لول وظیفه دارد وزن خودرو را تحمل کرده و انرژی ضربههای وارد شده از سطح جاده را به صورت فشاری ذخیره کند. هنگام عبور خودرو از دستانداز یا چاله، فنر فشرده میشود و سپس به حالت اولیه بازمیگردد تا ضربه به کابین منتقل نشود.
عملکرد صحیح فنر لول نقش مهمی در نرمی سواری، حفظ ارتفاع استاندارد خودرو و جلوگیری از کوبش بدنه دارد. این فنر بهصورت مستقیم روی کمکفنر سوار میشود و با آن یک مجموعه یکپارچه تشکیل میدهد.
3. طبق یا بازوی کنترل پایین
طبق یا بازوی کنترل پایین، قطعهای فلزی و مقاومست که چرخ را از پایین به شاسی خودرو متصل میکند. این قطعه وظیفه دارد حرکت چرخ را در مسیر مشخصی هدایت کرده و از جابهجاییهای ناخواسته در جهات مختلف جلوگیری کند.
طبق با استفاده از بوشهای لاستیکی، ضربات و لرزشها را تا حدی جذب کرده و به راحتی سواری کمک میکند. علاوه بر اینها، نقش مهمی در حفظ زاویه صحیح چرخها (کمبِر و کستر) و افزایش عمر لاستیکها دارد.
4. میل فرمان
میل فرمان مجموعهای از اتصالات مکانیکی است که حرکت چرخشی فرمان را به حرکت زاویهای چرخها منتقل میکند. این قطعه باعث میشود با چرخاندن فرمان، چرخها دقیقاً به همان سمت موردنظر راننده بچرخند.
در سیستم مکفرسون، هماهنگی میل فرمان با کمکفنر و طبق اهمیت زیادی دارد، زیرا هرگونه لقی یا خرابی در آن میتواند باعث کاهش دقت فرمان، لرزش در سرعت بالا و سایش نامنظم لاستیکها شود.
اجزای فرعی سیستم تعلیق مکفرسون
- میله ضد پیچش (Sway Bar): دو طرف سیستم تعلیق را به هم متصل کرده و از چرخش اضافی بدنه در پیچها جلوگیری میکند.
- استراتبار (Strut Tower Brace): قسمت بالایی کمکها را به هم وصل میکند تا لرزش و پیچشها کاهش پیدا کند.
- بوشها و اتصالات لاستیکی: برای جذب ارتعاشهای جزئی و ایجاد نرمی بیشتر در حرکت.
سیستم تعلیق مکفرسون چگونه عمل میکند؟
زمانی که خودرو از روی مانع یا دستانداز عبور میکند، چرخها به سمت بالا حرکت میکنند و ضربه به فنر و کمکفنر منتقل میشود. فنر فشار را جذب کرده و کمکفنر با تبدیل انرژی ضربه به گرما، از نوسان و جهش خودرو جلوگیری میکند.
این طراحی باعث میشود خودرو بتواند در مسیرهای مستقیم، پایداری خوبی داشته باشد و ضمن کنترل مناسب، سواری نسبتاً نرمی ارائه دهد. از طرفی ساختار ساده و اتصال مستقیم به بدنه، وزن و حجم کلی سیستم را کاهش میدهد و در نتیجه مصرف سوخت نیز پایینتر میآید.
تفاوت سیستم تعلیق مولتیلینک و مکفرسون
سیستم مولتیلینک (Multi-Link) از چند بازوی مستقل برای کنترل حرکات چرخ استفاده میکند و هندلینگ بسیار دقیقی دارد. مکفرسون تنها از یک طبق پایین و یک استرات عمودی بهره میبرد.
اگر بخواهیم به زبان ساده بگوییم، مولتیلینک پیچیدهتر، نرمتر و گرانتر است؛ مکفرسون سادهتر، سبکتر و اقتصادیتر است. خودروهای اسپرت یا لوکس بیشتر از سیستم مولتیلینک استفاده میکنند، ولی خودروهای شهری معمولاً دارای سیستم مکفرسون هستند.
بررسی مزایا و معایب سیستم تعلیق مکفرسون
برای اینکه دید بهتری نسبت به نقاط قوت و ضعف سیستم تعلیق مکفرسون داشته باشید، در جدول زیر خلاصهای از مزایا و معایب این سیستم را گردآوری کردهایم.
|
مزایا |
معایب |
|
طراحی ساده و کمهزینه در مقایسه با سیستمهای چند لینک |
جذب ضربات شدید و ناهمواریهای بزرگ ضعیفتر از سیستمهای پیچیدهتر |
|
وزن پایین و مناسب برای خودروهای شهری و اقتصادی |
محدودیت دامنه حرکت عمودی چرخها |
|
اشغال فضای کمتر در بخش جلویی خودرو (مناسب خودروهای دیفرانسیل جلو) |
هندلینگ ضعیفتر در پیچهای تند و رانندگی اسپرت |
|
کاهش هزینه تولید و در نتیجه قیمت نهایی خودرو |
تغییر محسوس زاویه چرخ (کمبِر) هنگام فشردگی شدید تعلیق |
|
تعمیر و نگهداری آسان و دسترسی ساده به قطعات |
انتقال بخشی از لرزشها و ضربات به بدنه و اتاق |
|
قطعات کمتر و احتمال خرابی پایینتر |
فشار مستقیم کمکفنر به شاسی در مسیرهای ناهموار |
|
کاهش مصرف سوخت به دلیل وزن کمتر مجموعه تعلیق |
استهلاک سریعتر کمکفنر در استفاده سنگین |
|
عملکرد مناسب در رانندگی شهری و جادههای صاف |
مناسب نبودن برای خودروهای اسپرت و آفرود سنگین |
خودروهایی با سیستم تعلیق مکفرسون
چری تیگو ۸ پرو در محور جلو به سیستم تعلیق مکفرسون و در محور عقب به سیستم پیشرفتهتر مولتیلینک مجهز است. این ترکیب باعث شده تیگو ۸ پرو سواری نرم، پایداری بالا در پیچها و عملکرد قابلاعتمادی در سفرهای جادهای و استفاده خانوادگی داشته باشد.
جک S5 و امویام X22 نیز دارای سیستم مکفرسون در جلو هستند اما در محور عقب از سیستم سادهتر میله پیچشی استفاده میکنند که نتیجه آن سواری متوسطتر و تمرکز بیشتر بر رانندگی شهری، هزینه کمتر و تعمیر و نگهداری اقتصادیتر است.
چرا سیستم تعلیق مکفرسون هنوز مورد توجه است؟
دلیل ماندگاری سیستم تعلیق مکفرسون را میبایست در تعادل هوشمندانهای دانست که بین هزینه، کارایی و سادگی ایجاد کرده است. این سیستم بدون پیچیدگیهای فنی زیاد، عملکردی قابل اعتماد در رانندگی ارائه میدهد. اشغال فضای کمتر در بخش جلو، وزن پایینتر و هماهنگی مناسب با خودروهای دیفرانسیل جلو، مکفرسون را به گزینهای منطقی برای طراحی خودروهای مدرن تبدیل کرده است.
از طرف دیگر، هزینه تولید و نگهداری پایینتر این سیستم، هم برای خودروساز و هم برای مصرفکننده یک مزیت مهم محسوب میشود. تعمیرات سادهتر، دسترسی راحتتر به قطعات و دوام مناسب در شرایط مختلف جادهای باعث شده مکفرسون در طول سالها امتحان خود را پس دهد.
به همین دلیل است که با وجود پیشرفت سیستمهای پیچیدهتر، هنوز هم بسیاری از خودروسازان ترجیح میدهند برای بخش بزرگی از محصولات خود، روی سیستم تعلیق مکفرسون حساب باز کنند.
خرید خودرو و تست درایو در تجارت خودرو خسروانی
اگر قصد خرید خودرو دارید، مجموعه تجارت خودرو خسروانی یکی از معتبرترین مراکز فروش خودرو با شرایط خرید اقساطی انعطافپذیر است. یکی از مزایای ویژه این مجموعه، ارائه سرویس تست درایو (Test Drive) پیش از خرید است.
با این امکان میتوانید عملکرد سیستم تعلیق، فرمان، ترمز و راحتی سواری خودرو را شخصاً تجربه کنید تا از انتخاب خود مطمئن شوید. تست درایو به شما کمک میکند پیش از پرداخت، تفاوت سواری واقعی را احساس کرده و تصمیمی آگاهانه برای خرید خودروی موردنظرتان بگیرید.
سوالات متداول سیستم تعلیق مکفرسون خودرو
1. چرا بیشتر خودروهای شهری از سیستم مکفرسون استفاده میکنند؟
به خاطر طراحی ساده، قیمت پایین و فضای کمِ مورد نیاز در جلوی خودرو، برای مدلهای اقتصادی و دیفرانسیل جلو گزینه مناسبی محسوب میشود.
2. آیا سیستم مکفرسون قابل تنظیم است؟
بله، برخی مدلهای پیشرفته کمکفنر مکفرسون قابل تنظیماند و امکان تغییر زاویه کامبر و میزان جذب ضربه را فراهم میکنند.
3. آیا مکفرسون فقط مخصوص محور جلو است؟
در اکثر خودروها بله، اما برخی مدلها با محور عقب مستقل نیز از طرح مشابه برای عقب استفاده میکنند، هرچند کمتر رایج است.
4. چگونه بفهمیم سیستم تعلیق خودرو نیاز به تعمیر دارد؟
نشانههایی مانند صدای تقتق در چاله، کشیده شدن فرمان به یک سمت یا لرزش زیاد هنگام رانندگی میتواند نشانههای خرابی کمکفنر یا طبق در سیستم مکفرسون باشد.
