تفاوت سیستم AWD و 4WD + جدول مقایسه

سیستم‌های انتقال نیرو در خودروهای دو دیفرانسیل طی دهه‌های اخیر رشد چشم‌گیری داشته‌اند و اکنون یکی از مهم‌ترین عوامل تفاوت توانایی و عملکرد خودروها در مسیرهای مختلف به شمار می‌روند. در میان این سیستم‌ها، دو فناوری رایج یعنی چهارچرخ محرک (4WD) و تمام‌چرخ محرک (AWD)، بیشتر از سایرین مورد استفاده قرار می‌گیرند و هر کدام توانایی‌های خاص خود را دارند. باید به شما بگوییم؛ با وجود شباهت‌های فنی میان این دو سامانه، کاربری و فلسفه ساخت آن‌ها کاملا متفاوت است.

سیستم AWD برای افزایش چسبندگی، پایداری و رانندگی شهری بهینه شده، سیستم 4WD برای عبور از مسیرهای سخت، آفرود سنگین و شرایطی که نیاز به گشتاور بالا وجود دارد طراحی شده است. همین تفاوت باعث شده انتخاب میان این دو سیستم به نوع نیاز راننده بستگی داشته باشد. شناخت دقیق عملکرد، مزایا، محدودیت‌ها و تفاوت‌های سیستم‌های AWD و 4WD به شما کمک می‌کند بدانید کدام خودرو گزینه مناسب‌تری برای سبک رانندگی و محیط استفاده شماست. در این مقاله از تجارت خودرو خسروانی، به‌صورت کامل، تفاوت‌ها، شباهت‌ها، عملکرد فنی و نکات مهم مربوط به این سیستم‌ها را بررسی می‌کنیم.

انتقال نیروی دو دیفرانسیل چیست؟

برای درک مفهوم انتقال نیروی دو دیفرانسیل، کافی‌ست به نحوه تعامل خودرو با زمین نگاه کنیم. خودرو تنها از طریق چهار تایر با سطح مسیر در ارتباط است و هرچه بتواند از این چهار نقطه تماس استفاده موثرتری داشته باشد، حرکت پایدارتر و کنترل‌شده‌تری خواهد داشت.

همان‌طور که توزیع نیروی ترمز بین هر چهار چرخ باعث توقف ایمن‌تر می‌شود، انتقال گشتاور به هر چهار چرخ نیز کمک می‌کند خودرو هنگام شتاب‌گیری یا حرکت در مسیرهای لغزنده، تعادل و پایداری بهتری داشته باشد. این ویژگی با مفهومی به نام کشش شناخته می‌شود؛ یعنی میزان اصطکاک موثر تایرها با زمین.

در خودروهای تک‌دیفرانسیل، حتی اگر هر چهار چرخ با زمین در تماس باشند، تنها دو چرخ مسئول انتقال تمام نیروی موتور هستند. این موضوع به‌خصوص در خودروهای پرقدرت، مانند مدل‌های V8 دیفرانسیل عقب، می‌تواند منجر به هرزگردی و کاهش کنترل شود.

اما در سیستم دو دیفرانسیل، گشتاور بین هر چهار چرخ تقسیم شده و در نتیجه، تعداد نقاط موثر انتقال نیرو دو برابر می‌شود. این اتفاق باعث کاهش هرزگردی، افزایش پایداری و بهبود ایمنی خودرو می‌شود؛ خصوصا در شرایطی مانند جاده خیس، برفی، خاکی یا مسیرهای لغزنده. دقیقا به همین دلیل است که سیستم‌های AWD و 4WD نقش مهمی در بهبود کنترل و امنیت رانندگی ایفا می‌کنند.

انواع سیستم دو دیفرانسیل

در خودروهای مدرن معمولاً دو نوع سامانه انتقال نیروی دو دیفرانسیل وجود دارد. هرکدام از این سیستم‌ها برای کاربری متفاوتی طراحی شده‌اند و شناخت آن‌ها به انتخاب بهتر، کمک زیادی می‌کند.

سیستم چهارچرخ محرک

نخستین نوع، سیستم چهارچرخ محرک (4WD یا 4×4) است که غالباً در خودروهای آفرودی، شاسی‌بلندهای سنگین و وانت‌ها دیده می‌شود.

• این سیستم به‌صورت انتخابی فعال می‌شود و راننده می‌تواند تعیین کند چه زمانی محور دوم وارد مدار شود.
• وجود دنده سنگین در بیشتر مدل‌های 4WD توان عبور از مسیرهای دشوار را چند برابر می‌کند.

سیستم تمام‌چرخ محرک (AWD)

نوع دوم، سیستم تمام‌چرخ محرک (AWD) است که بیشتر در خودروهای سواری، کراس‌اوورها و مدل‌های اسپرت استفاده می‌شود.

• سیستم AWD توسط کامپیوتر خودرو مدیریت می‌شود و توانایی انتقال نیرو به هر چهار چرخ را بدون دخالت راننده به شکل هوشمند دارد.
• وظیفه اصلی آن ارتقای کشش، کنترل و پایداری در مسیرهای شهری و معمولی‌ست.

در کنار این دو مدل اصلی، برخی خودروسازان از سیستم‌های ترکیبی یا نسخه‌های دائمی استفاده می‌کنند که بسته به طراحی، ویژگی‌های مشترکی با هر دو گروه دارند.

شباهت سیستم AWD و 4WD

به‌رغم تفاوت‌های اساسی، هر دو سیستم در یک هدف کلی مشترک‌اند؛ افزایش کشش و پایداری خودرو از طریق انتقال نیرو به هر چهار چرخ. این شباهت باعث می‌شود بسیاری از مواقع، افراد این دو سیستم را مشابه تصور کنند. هر دو از میل‌گاردان، دیفرانسیل‌ها و مکانیزم تقسیم گشتاور استفاده می‌کنند و توانایی جلوگیری از هرزگردی و بهبود کنترل خودرو را دارند.

ویژگی مشترک	توضیح
انتقال نیرو به هر دو محور	در هر دو سیستم AWD و 4WD، گشتاور موتور بین محور جلو و عقب تقسیم می‌شود
افزایش کشش	انتقال نیرو به چهار چرخ باعث کاهش هرزگردی و بهبود چسبندگی خودرو می‌شود
بهبود پایداری خودرو	کنترل بهتر خودرو در مسیرهای لغزنده، خیس، برفی یا خاکی فراهم می‌شود
وجود ترنسفر کیس (Transfer Case)	هر دو سیستم برای توزیع گشتاور بین محور جلو و عقب به جعبه انتقال نیرو نیاز دارند
استفاده از میل‌گاردان	انتقال گشتاور به محور دوم از طریق میل‌گاردان انجام می‌شود
دیفرانسیل جلو و عقب	هر دو سیستم دارای دیفرانسیل جلو و دیفرانسیل عقب هستند
هدف کلی سیستم	افزایش پایداری، ایمنی و توان حرکتی خودرو در شرایط دشوار جاده‌ای و محیطی

به عنوان مثال، تصویر زیر مربوط به یک سیستم AWD (All-Wheel Drive) است. وجود شفت انتقال نیرو به عقب به‌تنهایی نشانه 4WD نیست؛ نبود ترنسفرکیس و Low Range نشان می‌دهد سیستم برای پایداری و چسبندگی جاده‌ای طراحی شده، نه آفرود سنگین.

تفاوت سیستم 4WD و AWD

اگرچه از نظر فنی برخی بخش‌ها مشترک هستند، اما عملکرد، هدف و کاربرد این دو سیستم کاملا با یکدیگر متفاوت است. سیستم 4WD برای آفرود و مسیرهای سخت طراحی شده، AWD بیشتر برای سواری شهری، پایداری و کنترل بهتر روی آسفالت است. در ادامه تفاوت‌های اصلی این دو سیستم را با توضیحات کامل بررسی می‌کنیم.

۱. تفاوت در عملکرد و نحوه فعال‌سازی سیستم

• سیستم 4WD به‌صورت انتخابی طراحی می‌شود و در حالت عادی غیرفعال است.
•  راننده بسته به شرایط مسیر، تصمیم می‌گیرد چه زمانی محور دوم وارد مدار شود.
• پس از عبور از مسیر سخت یا لغزنده، لازم است سیستم دوباره به حالت تک‌دیفرانسیل بازگردد.
• استفاده طولانی‌مدت از 4WD روی آسفالت خشک می‌تواند به اجزای انتقال نیرو آسیب وارد کند.

سیستم AWD به‌صورت دائمی فعال است یا به‌طور کامل توسط واحد کنترل الکترونیکی خودرو مدیریت می‌شود.

• این سیستم بدون دخالت راننده، بر اساس میزان لغزش چرخ‌ها، زاویه فرمان و شرایط جاده، گشتاور را بین محورها توزیع می‌کند.
• نتیجه این عملکرد هوشمند، افزایش ایمنی و پایداری رانندگی است.

۲. تفاوت در وجود و نقش دیفرانسیل مرکزی

در سیستم AWD، وجود دیفرانسیل مرکزی یا مکانیزم‌های مشابه آن، کاملا ضروری‌ست. این قطعه امکان اختلاف سرعت بین محور جلو و عقب را فراهم می‌کند و باعث می‌شود خودرو بتواند بدون تنش مکانیکی، روی آسفالت و در پیچ‌ها حرکت کند. بدون دیفرانسیل مرکزی، استفاده دائمی از AWD، عملا غیر ممکن خواهد بود.

اما در سیستم 4WD، خصوصا در نسل‌های قدیمی‌تر، معمولا دیفرانسیل مرکزی وجود ندارد. در این خودروها، اتصال مستقیم دو محور باعث می‌شود استفاده از 4WD فقط در سطوح لغزنده مجاز باشد.

البته در مدل‌های مدرن‌تر 4WD، دیفرانسیل مرکزی یا قفل‌های پیشرفته برای کاهش فشار مکانیکی اضافه شده است.

۳. تفاوت در گیربکس کمک و ضرایب انتقال نیرو (T-Case)

یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های فنی میان AWD و 4WD، وجود گیربکس کمک با دنده سنگین در سیستم 4WD است.

• این ضریب سنگین باعث افزایش چشمگیر گشتاور خروجی می‌شود و امکان عبور از شیب‌های تند، مسیرهای بسیار ناهموار و موانع سنگین را فراهم می‌کند. بدون این قابلیت، آفرود واقعی عملاً امکان‌پذیر نیست.
• سیستم AWD فاقد دنده سنگین است و T-Case در آن تنها وظیفه تقسیم گشتاور بین محور جلو و عقب را بر عهده دارد.

۴. تفاوت در کنترل راننده و تنظیمات دستی

در خودروهای مجهز به سیستم 4WD، راننده نقش فعالی در مدیریت انتقال نیرو دارد.

• وجود اهرم یا کلیدهایی مانند 2H، 4H، 4L و Low Range این امکان را فراهم می‌کند که بسته به شرایط مسیر؛ از آسفالت خشک گرفته تا مسیرهای سنگلاخی و شیب‌دار، نحوه درگیری محور‌ها به‌صورت دستی انتخاب شود.
• این ویژگی باعث می‌شود 4WD بیشتر مناسب رانندگانی باشد که به کنترل مستقیم خودرو در شرایط سخت اهمیت می‌دهند.

سیستم AWD رویکرد کاملا متفاوتی دارد:

• در این خودروها خبری از انتخاب حالت‌های دستی نیست و تصمیم‌گیری درباره توزیع گشتاور به‌طور کامل بر عهده واحد کنترل الکترونیکی خودرو است.
• سیستم با بررسی عواملی مانند لغزش چرخ‌ها و شرایط سطح جاده، به‌صورت خودکار نیرو را بین محورها تقسیم می‌کند.
• در نتیجه، راننده بدون درگیر شدن با تنظیمات فنی، تنها یک رانندگی نرم، پایدار و بدون دردسر را تجربه می‌کند.

۵. تفاوت در وجود پلوس خلاص‌کن

در بسیاری از خودروهای 4WD، خصوصا مدل‌های آفرودی کلاسیک، امکان استفاده از پلوس یا توپی خلاص‌کن وجود دارد. این قابلیت به کاهش استهلاک، مصرف سوخت و فشار روی سیستم انتقال نیرو در حالت تک‌دیفرانسیل کمک می‌کند.

در سیستم AWD چنین قابلیتی وجود ندارد، زیرا انتقال نیرو به هر چهار چرخ به‌صورت دائمی یا خودکار انجام می‌شود.

۶. تفاوت در حس رانندگی

در خودروهای AWD، حس رانندگی نرم‌تر، پایدارتر و مناسب استفاده روزمره است. این سیستم به‌گونه‌ای عمل می‌کند که راننده کمترین درگیری ذهنی را با شرایط جاده داشته باشد و خودرو همیشه رفتاری قابل پیش‌بینی از خود نشان دهد.

رانندگی با 4WD حس قدرت، تسلط و توان عبور بالاتری را منتقل می‌کند. با فعال شدن دنده سنگین، خودرو آماده عبور از سخت‌ترین مسیرها می‌شود؛ اما باید این موضوع را هم بگوییم، این توان بالا به بهای سواری خشک‌تر و نیاز به دقت بیشتر راننده به دست می‌آید.

بیشتر بخوانید: تفاوت کراس اوور و شاسی بلند

نکات مهم درباره سیستم دو دیفرانسیل که باید بدانید!

• سیستم 4WD بیشتر در خودروهای سنگین، وانت‌ها و شاسی‌بلندهای آفرودی استفاده می‌شود.
• سیستم AWD بیشتر در کراس‌اوورها و خودروهای شهری برای افزایش پایداری به کار می‌رود.
• برخی خودروها، ترکیبی از ویژگی‌های AWD و 4WD دارند.
• محور فعال اصلی در AWD معمولاً جلو و در 4WD معمولاً عقب است.
• وجود دیفرانسیل مرکزی در AWD ضروری اما در 4WD اختیاری‌ست.
• استفاده نادرست از 4WD روی آسفالت می‌تواند به سیستم انتقال نیرو آسیب وارد کند.
• بسیاری از AWDها گشتاور را به‌صورت ۳۰-۷۰ یا ۴۰-۶۰ بین محورها تقسیم می‌کنند.
• نام‌گذاری سیستم‌ها در برندهای مختلف متفاوت است (Quattro، 4Matic، X-Drive و…).

خرید خودرو از تجارت خودرو خسروانی

اگر قصد خرید خودرو دارید و به‌دنبال مجموعه‌ای معتبر، خوش‌سابقه و مجهز به امکانات کامل فروش هستید، تجارت خودرو خسروانی یکی از بهترین انتخاب‌های شماست.

• این مجموعه با عرضه گسترده خودروهای صفر، امکان خرید اقساطی مدیران خودرو و ارائه مشاوره تخصصی، فرایند انتخاب خودرو را برای شما ساده‌تر و مطمئن‌تر می‌کند.
• یکی از مزیت‌هایی که تجارت خودرو خسروانی را از بسیاری از مراکز فروش خودرو متمایز می‌کند، امکان تست‌درایو واقعی پیش از خرید است؛ قابلیتی که در بیشتر نمایشگاه‌ها و نمایندگی‌ها ارائه نمی‌شود.
• این مجموعه با ارائه خدمات حرفه‌ای، پشتیبانی دقیق و تنوع بالای خودرو، شرایطی عالی برای یک خرید مطمئن فراهم کرده است. از دیگر طرح‌های ویژه این مجموعه، طرح جایگزینی خودروی کارکرده با نو است که امکان تعویض هر خودرو با هر مدل و هر برندی با خودروهای موجود در مجموعه وجود خواهد داشت.

جمع‌بندی

سیستم‌های AWD و 4WD هر دو نقش مهمی در افزایش کشش و پایداری خودرو دارند، اما تفاوت‌های عملکردی آن‌ها باعث می‌شود هر کدام برای کاربری متفاوتی مناسب باشند. AWD انتخابی عالی برای استفاده شهری، هوای بارانی یا برفی و رانندگی روزمره است. 4WD مناسب مسیرهای ناهموار، آفرود، شیب‌های تند و شرایطی است که نیاز به گشتاور بالا وجود دارد.

در نهایت انتخاب بهترین سیستم وابسته به نیاز شماست. اگر بیشتر در شهر رانندگی می‌کنید یا به پایداری بیشتر روی آسفالت نیاز دارید، AWD مناسب‌تر است. اما برای ماجراجویی و مسیرهای سخت، سیستم 4WD گزینه‌ای بی‌رقیب به شمار می‌آید.

سوالات متداول تفاوت سیستم AWD و 4WD

۱. آیا خودروهای AWD برای آفرود مناسب‌اند؟

برای آفرود سبک مناسب‌اند، اما برای مسیرهای سنگین به هیچ عنوان جایگزین 4WD نمی‌شوند.

۲. مصرف سوخت AWD بیشتر است یا 4WD؟

در حالت عادی AWD مصرف سوخت بیشتری دارد زیرا دائماً فعال است. 4WD در حالت غیرفعال مصرف بیشتری ندارد.

۳. آیا می‌توان همیشه از 4WD استفاده کرد؟

خیر. استفاده از 4WD روی آسفالت خشک باعث آسیب به T-Case و ایجاد لرزش شدید می‌شود.